Cumhuriyetimizin seksen sekizinci yıldönümü münasebetiyle ilk kez kutlama etkinliklerinin yapılmayacağını öğrendim. Yaşanan terör olayları ve arkasından gelen deprem felaketi nedeniyle törenler yapılmıyordu. Cumhuriyet özü itibarıyla devlet ve millet kaynaşmasıdır. Cumhuriyet cumhurun kendi iradesiyle ortaya koyduğu bir yönetim ve yönetişim biçimidir. Bu açıdan baktığımızda halkın kendi kendini idare etmesi anlamını taşımaktadır. Bunu da demokratik seçimlerle hayata geçirildiğini görüyoruz.
Cumhuriyet arapça bir kelime olup, cumhur kökeninden türetilmiş bir kelimedir. Arapça gramerde ismi mensub olarak adlandırılır. Mananın özünde mensubiyet vardır. Cumhuriyet, cumhura ait demektir. Cumhuriyet, halka, topluma ve millete ait demektir. Bir nevi cumhurun oluşturduğu bir değerdir Cumhuriyet. Bu düzen ve intizam içersinde millet kendi iradesiyle kendisini yönetmelidir. Bazı yabancı dillerde olduğu gibi; Cumhuriyet kelimesi, arapçada müennes, feminen yani dişil bir kelimedir. Arapçada her müennes kelime çoğul hükmünde olup, her çoğul kelime de müennes hükmündedir. Bu kelime tek başına bir ibare içinde okunduğunda "Cumhuriyye" olarak okunmaktadır. Cumhuriyye'nin çoğulu "Cemahiriyye" olarak kullanılmaktadır.
Cumhuriyetimizin kuruluşu, emperyalist güçlere karşı kazanılan "İstiklal harbi" sonrasında ilk meclisin dualarla açılmasıyla gerçekleşiyordu. Millet iradesi aynıyla ilk mecliste kendini ifade ederken, ne yazık ki; daha sonraları bağımsızlığımızın özünü teşkil eden değerlerin aksine kültürel bağımsızlığımız, batı medeniyetinin sömürgesine teslim edildi. Batı; topla, tüfekle yenemediği bir milleti, cumhuriyet sonrası, batı tipi ve batı kültürünün kölesi olabilecek insan modelini, kültür sömürüsüyle insanımızın anlayışına hükmedecek, yasal düzenlemeleri etkileyecek şekilde baskılar oluşturmuştur. Cumhuriyet değerleri, milletin öz değerleriyle değil de batı değerlerini topluma dayatacak şekilde bir nevi batı güdümünde kurum ve kuruluşlar şekillendiriliyordu. Sonuçta Cumhuriyetimizin seksensekizinci kuruluş yıldönümüne kadar geçen zaman içinde bir çok yasal düzenlemelerle devlet ile millet arasında derin uçurumlar da oluşturulmuş oldu. Yeni Cumhuriyet'in nimetlerinden faydalanan insiyatifli bir azınlık oluşturulurken, bir yandan da millet kendi yağıyla kavrulan, öz yurdunda parya gibi çalışan büyük bir toplum oluşturulmaktaydı. Harf inkılâbı, kıyafet kanunu dâhil, ard arda gelen yasalarla, önce milletin tarihiyle göbek bağı kopartılmış oldu. Sonuçta geldiğimiz noktaya bakınca, insiyatifli, çatık kaşlı devlet bürokrasisi, bu insiyatifli sınıfa karşı sempati duyarak ona bağlı olanlar, bir de milli iradesinin yansımasını isteyen, sosyal adalet ve milli bağımsızlığı bir mefkure haline getiren kesimler olarak, bu millet kavramı içinde yerini alır oldu. Emperyalizmin en büyük amacı, bir bütünü bölüp, parçalara ayırıp, lokma haline getirerek kolayca yutmaktır.
Cumhuriyet milletlerin bir arada adalet ve ahlak düzeni içinde yaşamalarını sağlayan bir yönetişim biçimi olmalıdır. Her milletin kendi anlayışı ve değerlerine göre bir cumhuriyeti vardır. Türkiye Cumhuriyet'i bizim birlik ve beraberliğimizin bir sembolü olmalıdır. Cumhuriyet değerleri evrensel insanlık değerleri içinde barındırmalıdır. Cumhuriyet varsa, birlik ve beraberlik ruhu olmalıdır. Cumhuriyet hakiki değerleri taşımıyorsa toplumda çapulculuk vardır. Kaos vardır. Ayrımcılık ve bölücülük vardır. Cumhuriyet madem ki fazilettir. O halde bölünmeye, parçalanmaya değil, insanlığı yüce değerlerde birleştirecek bir amil olmalıdır. Cumhuriyet rejimi fazilettir derken; fazilet karşılıklı yöneten ve yönetilenin birbirinden hoşnut olduğu, varlıklarıyla övündüğü bir rejimdir. Cumhuriyet varsa, hak ve adalet olmalıdır.. Kardeşlik ve dostluk olmalıdır. Sevgi ve kaynaşma olmalıdır. Cumhuriyet varsa, huzur ve mutluluk olmalıdır. Anarşi, terör ve anomi olmamalıdır. Bu açıdan bu bayram, belki farklı bir formatta kutlanmalıydı. Afetzedelere yapılan bütün yardımların özünde Türk bayrağı sembolize edilmeliydi. Yeni bir anayasa yapımı aşamasında, milli birlik ve beraberliği pekiştiren toplantılar, konferanslar, seminerler, paneller gibi aktiviteler yapılmalıydı. Bunun gibi başka değerlere de bu günün anlamına yakışır çalışmalar yapılabilirdi. Yoksa görevini hakkıyla yerine getirmeyen hantal devlet anlayışının yaptığı, tanklı, tüfekli, füzeli gösterilerle, yapmış oldukları hamaset nutuklarıyla Cumhuriyet kutlanamaz. Cumhuriyet kavramına yeniden hakettiği yeni değerler atfedilmelidir. Cumhuriyet varlığıyla, birey ve toplumumuza maddi ve manevi açıdan yüceltecek bütün değerleri kazandırabilmelidir. Bu da ancak; birey ve toplumumuzu bilinçlendirecek zihniyet değişimi yapacak ve gerekli eğitimlerin yapılmasıyla gerçekleşebilecektir. Cumhurun, halkın ve milletin istediği de budur. Yeni anayasa çalışmalarında dikkat edilecek en önemli husus, millet iradesinin kendisinde cevap bulduğu bir anayasadır.
Yazı ve grafik : Profösör
